جرقه شکل گیری استارتاپ ها در افغانستان
جرقه شکلگیری استارتاپها در افغانستان؛ از اینترنت و موبایل تا نیاز به نوآوری
شکلگیری فرهنگ استارتاپی در افغانستان پدیدهای نسبتاً جدید است؛ پدیدهای که همزمان با گسترش اینترنت، ورود گوشیهای هوشمند و افزایش دسترسی مردم به فناوریهای جدید، آرامآرام شکل گرفت.
در سالهای نخست، با گسترش گوشیهای هوشمند و ارتقای شبکههای ارتباطی از 2G به 3G و سپس 4G، دسترسی جوانان افغانستان به دنیای جدید فناوری بیشتر شد. اینترنت فقط وسیلهای برای ارتباط و سرگرمی نبود؛ بلکه پنجرهای به سوی ایدهها، کسبوکارهای آنلاین و نمونههای موفق جهانی باز کرد.
بسیاری از جوانان برای نخستینبار با مفاهیمی مانند استارتاپ، تجارت الکترونیکی، اپلیکیشن، پلتفرم آنلاین و اقتصاد دیجیتال آشنا شدند. همین آشنایی، در میان بخشی از نسل جوان انگیزه ایجاد کسبوکارهای مبتنی بر فناوری را افزایش داد.
از الگوبرداری تا برداشتن نخستین قدمها
بخش قابل توجهی از استارتاپهایی که در افغانستان شکل گرفتهاند، در مراحل نخست از نمونههای موفق جهانی الگوبرداری کردهاند؛ موضوعی که میتوان آن را بخشی طبیعی از روند شکلگیری یک اکوسیستم نوپا دانست.
در واقع، وقتی یک فرهنگ یا صنعت تازه در کشوری در حال شکلگیری است، آشنایی با تجربه کشورهای دیگر میتواند نقطه شروع خوبی باشد. بسیاری از ایدهها ابتدا با الهام از نمونههای خارجی وارد بازار میشوند و سپس میتوانند متناسب با نیازها، فرهنگ و شرایط افغانستان تغییر کنند.
بنابراین، الگوبرداری میتواند قدم اول باشد؛ اما نباید نقطه پایان باشد.
مرحله مهمتر زمانی آغاز میشود که کارآفرین به جای کپی کردن یک مدل، به این پرسش فکر کند که مردم افغانستان واقعاً به چه چیزی نیاز دارند و کدام مشکل را میتوان با یک محصول یا خدمت بهتر حل کرد.
کاهش و بازگشت دوباره علاقهمندیها
با تغییر شرایط کشور پس از پایان دوره جمهوری، بخشی از انگیزه و فعالیتهای مرتبط با استارتاپها و کسبوکارهای دیجیتال کاهش یافت. بسیاری از جوانانی که به فناوری و فعالیتهای نوآورانه علاقهمند بودند، با محدودیتها و چالشهای تازهای روبهرو شدند
با این حال، در سالهای اخیر نشانههایی از بازگشت علاقهمندی به کارآفرینی، فناوری و استارتاپها دیده میشود. جوانان بیشتری درباره راهاندازی کسبوکار، ساخت اپلیکیشن، فروش آنلاین، خدمات دیجیتال و استفاده از شبکههای اجتماعی برای درآمدزایی صحبت میکنند.
این روند نشان میدهد که علاقه به فناوری و کارآفرینی، با وجود فراز و نشیبها، همچنان در میان بخشی از نسل جوان افغانستان وجود دارد و در حال رشد است.
استارتاپ افغانستان هنوز در آغاز راه است
با وجود افزایش علاقهمندیها، اکوسیستم استارتاپی افغانستان هنوز در مرحله ابتدایی قرار دارد.
بخش زیادی از فعالیتهای فعلی، بیشتر بر الگوبرداری از نمونههای موفق خارجی متمرکز است و هنوز فاصله زیادی تا شکلگیری استارتاپهایی که بر اساس مشکلات و نیازهای خاص جامعه افغانستان طراحی شده باشند، وجود دارد.
قدم بعدی باید شناخت دقیق نیازهای بازار افغانستان باشد؛ از حملونقل و گردشگری گرفته تا آموزش، خدمات مالی، تجارت الکترونیکی، زراعت، سلامت، لجستیک و دهها حوزه دیگر.
یک استارتاپ زمانی میتواند ماندگار شود که فقط یک اپلیکیشن یا وبسایت نباشد، بلکه یک مشکل واقعی را برای گروه مشخصی از مردم حل کند.

فرهنگسازی؛ نیاز مهم اکوسیستم استارتاپی
رشد استارتاپها تنها با ساخت اپلیکیشن و ایجاد وبسایت اتفاق نمیافتد. برای شکلگیری یک اکوسیستم قوی، فرهنگ کارآفرینی و نوآوری نیز باید توسعه پیدا کند.
جوانان باید با مفاهیمی مانند شناخت بازار، اعتبارسنجی ایده، شناخت مشتری، مدیریت هزینه، بازاریابی، فروش، تیمسازی و حفظ مشتری آشنا شوند.
همچنین لازم است تجربههای موفق و ناموفق کارآفرینان افغانستان بیشتر روایت شود تا نسل جدید بتواند از این تجربهها یاد بگیرد.
اینترنت؛ هم فرصت و هم چالش
اینترنت یکی از مهمترین عوامل رشد اقتصاد دیجیتال است؛ اما هزینه و دسترسی به اینترنت همچنان میتواند مانعی جدی برای توسعه این حوزه باشد.
وقتی قیمت بستههای اینترنتی برای بخش بزرگی از مردم بالا باشد، استفاده مستمر از خدمات آنلاین، آموزش دیجیتال، تجارت الکترونیکی و اپلیکیشنها نیز دشوارتر میشود.
برای رشد اقتصاد دیجیتال، تنها داشتن اینترنت کافی نیست؛ اینترنت باید در دسترس، باکیفیت و از نظر اقتصادی قابل استفاده برای مردم باشد.
آینده از جایی شروع میشود که یک مشکل واقعی دیده شود
افغانستان هنوز در ابتدای مسیر استارتاپی خود قرار دارد. بسیاری از ایدهها هنوز آزمایش نشدهاند و مشکلات زیادی وجود دارد که میتوان برای آنها راهحلهای تازه پیدا کرد.
شاید استارتاپ بعدی افغانستان لزوماً یک ایده کاملاً جدید در جهان نباشد؛ اما میتواند راهحلی باشد که برای یک نیاز واقعی در افغانستان طراحی شده است.
مسیر استارتاپی افغانستان از گوشیهای هوشمند، اینترنت و الگوبرداری از نمونههای جهانی آغاز شد؛ اما مرحله بعدی باید حرکت از «کپی کردن ایده» به «حل کردن مسئله» باشد.
اگر فرهنگ کارآفرینی تقویت شود، دسترسی به اینترنت بهتر و مقرونبهصرفهتر شود و جوانان فرصت بیشتری برای آزمایش و توسعه ایدههای خود پیدا کنند، میتوان امیدوار بود که جرقههای پراکنده امروز، در آینده به کسبوکارهای پایدار و استارتاپهای تأثیرگذار افغانستان تبدیل شوند.
روشن مگ | مجله دیجیتال کارآفرینی و استارتاپی افغانستان
اخبار اخیر
حساب پی و خدمات جدید (ویزا کارت)
در مجموع، اگر Visa Card حساب پی برای پرداختهای بینالمللی فعال باشد، میتواند یک ابزار مناسب برای پرداخت آنلاین باشد؛ از خرید اینترنتی و پر…
پایان تنشها؛ توافق بزرگ آمریکا با استارتاپ انتروپیک
تراشههای NVIDIA Grace Blackwell از پیشرفتهترین زیرساختهای پردازشی جهان برای آموزش و اجرای مدلهای هوش مصنوعی هستند. این تراشهها توان پرد…
عصر جدید کار: همه در حال صحبت با کامپیوترها هستند
با گسترش ابزارهای دیکتهنویسی و هوش مصنوعی مانند Wispr، شیوه کار در دفترها در حال تغییر است. بسیاری از افراد حالا بهجای تایپ، با کمپیوترهای…
چگونه طوبا صدیقی از گیاهان خانگی یک کسبوکار ساخت
طوبا صدیقی پس از فارغالتحصیلی در رشته بیوتکنولوژی، یک باغچه کوچک از گیاهان دارویی در خانهاش راهاندازی کرد. علاقه او به خواص طبیعی گیاهان …
بازگشت هیولای گیمینگ: Lenovo بعد از ۴ سال با گوشی قدرتمندش بازار را به چالش میکشد
شرکت Lenovo پس از چند سال وقفه، با گوشی گیمینگ Legion Y70 به بازار بازمیگردد. این دستگاه احتمالاً به نمایشگر ۱۴۴ هرتزی، تراشه قدرتمند Snapd…