Date: 8 / May / 2026
آیا استارتاپ می تواند سطع بیکاری جوانان را کاهش دهد؟
اقتصاد نوپای افغانستان برای تحول و تغییر و رهایی از اقتصاد سنتی دست و پا گیر نیازمند استفاده از روشهای نوینی برای رسیدن سریع تر به توسعه و رشد اقتصادی و رفاه اجتماعی است. اقتصاد نوین که بر بستر ارتباطات و تحولات مخابراتی بنا شده است، شاید بهترین گزینه و تنها انتخاب اقتصاد افغانستان باشد.
وضعیت سیاسی- اجتماعی و بحرانها و کشمکشهایی که در جامعه ما وجود دارد باعث شده فرصتهای زیادی از دست برود. ما همیشه جای اینکه به توسعه و تولید و آینده بنگریم به رکود تورمیتوجه کنیم، رکود را تشدید کردیم که نتیجهای جز از بین رفتن سرمایهگذاری در بخشهای تولیدی، کاهش اشتغال و گسترش فقر در کشور در بر نداشت، در مقابل چه چیزی را به دست آوردیم؟ چیزی به نام بیکاری و رکود. همچنین از طریق تزریق واردات و سرکوب قیمتها سعی شدیم، تورم کاهش پیدا کند که هر دو اینها باعث اختلال در اقتصاد و از بین رفتن فرصتهای شغلی میشود. ما باید به سمت راه حل اساسی برویم و نباید به علائم بسنده کنیم.
اگر کمیبه تحولات اقتصادی اطراف بنگریم و درسهایی که از اقتصاد دیگر کشورها بگیریم میتوانیم به اهمیت موضوع استارتاپها در اقتصاد افغانستان پی ببریم.
استارتاپ و مسیر مشاغل جدید
تعریف استارتاپ اقتصادی
در یک تعریف ساده، معنای استارتآپ را میتوان هم ارز با خلاقیت و نوآوری دانست. در واقع فرد یا افرادی خوشفکر با ایدههای نو در جستوجوی روشهایی برای کسب درآمد از آن ایده و تولید انبوه محصولات یا خدمات مبتنی بر آن ایده هستند.
استارت آپها کسبوکارهایی مبتنی بر فناوریهای اطلاعاتی و ارتباطاتی در حوزه تبادلات مالی هستند که فضای جدیدی در اقتصاد کشورها به وجود آوردهاند. اتفاقی که علاوه بر اشتغالزایی تقریبا گسترده میتواند در نهایت موجب افزایش ضریب رشد اقتصاد کشورها هم شود.
استارتاپها و کسبوکارهای نوپا در افغانستان بهعنوان یکی از محرکهای اصلی اشتغالزایی برای جوانان (که بیش از ۶۳٪ جمعیت را تشکیل میدهند) شناخته میشوند، اما سهم آنها با وجود پتانسیل بالا، به دلیل چالشهای ساختاری هنوز محدود است.
نقش استارتاپها در بازار کار فعلی افغانستان را میتوان در موارد زیر خلاصه کرد:
ایجاد اشتغال در بخش خصوصی: سازمان ملل گزارش داده است که در سال ۲۰۲۵، بیش از ۴۴,۸۰۹ شغل بلندمدت در بخش خصوصی از طریق «ابتکارهای کارآفرینی» ایجاد شده است.
تغییر مسیر از کارهای دولتی: استارتاپها با تکیه بر خلاقیت و نوآوری، جوانان را از وابستگی به مشاغل محدود دولتی نجات داده و زمینهساز خوداتکایی آنها شدهاند.
پر کردن خلاءهای مهارتی: برنامههای آموزشی مانند "کمپهای کارآفرینی ۲۰۲۵" و دورههای مهارتهای دیجیتال (مانند هوش مصنوعی و علم داده)، سعی دارند مهارتهای جوانان را با نیازهای بازار کار همسو کرده و راه را برای مشاغل نوین باز کنند.
ظهور مشاغل آنلاین و نوین: با کاهش فرصتهای سنتی، بسیاری از جوانان به سمت ارزهای دیجیتال، شبکهسازی و اپلیکیشنهای خدماتی روی آوردهاند که به عنوان دریچهای برای کسب درآمد در شرایط بحران عمل میکند.
اشتغالزایی با سرمایه اندک: استارتاپها در بخشهایی مانند پروسس میوه خشک، بستهبندی مواد غذایی و صنایع دستی توانستهاند با سرمایه کم برای دهها نفر شغل ایجاد کنند.
چالشهای پیش رو
با وجود نرخ بیکاری حدود ۲۵ درصد در میان جوانان (و بیش از ۳۰ درصد در مناطق شهری)، نقش استارتاپها با موانع بزرگی روبروست:
کمبود زیرساخت، محدودیت برای زنان، موانع مالی و اداری،...
در مجموع، استارتاپها ظرفیت تبدیل شدن به ستون فقرات اقتصاد افغانستان را دارند، اما این امر مستلزم حمایتهای سیستماتیک و بهبود فضای سرمایهگذاری است.
اهمیت استارتاپ در فضای اقتصاد افغانستان
استارت آپها که با مزیت کم بودن هزینه اولیه سرمایه گذاری در کسب و کارهای جهان شکل گرفته اند، در افغانستان هم به همین دلیل مورد استقبال بسیاری از جوانان خوش فکر و نیروی انسانی خلاق قرار گرفته اند؛ البته در معرفی و جایگاه سازی استارت آپها همیشه صحبت از ایدههای خلاق و کم هزینه بودن آغاز یک کسب و کار است.
شرکتهای نوپا با کاهش هزینهها، افزایش تنوع در ارایه کالاها و خدمات، بهرهوری بالاتر برای اقتصاد کارایی به همراه خواهند داشت به طوری که بسیاری از شرکتهای سرمایهگذاری در دنیا امروزه از این نوع فعالیتها حمایت میکنند و با سرمایهگذاری در این شرکتها سودهای کلانی به دست میآورند. به طور مثال میزان سرمایهگذاری صندوقهای ریسکپذیر، سالانه فقط معادل ٢ درصــد از کل اقتصــاد امریکا را تشـکیل میدهد، درحالی که شرکتهای حمایــتشده از سوی ایــن سرمایهگذاران، حــدود ٢١ درصد از اقتصاد امریکا را تشــکیل میدهند.
سرمایهگذاری و تولداستارتاپ است. استارتاپها نقش مهمیدر کسب و کار و اقتصاد دارند و در پی راهی هستند تا محصولات یا خدمات نوآورانه خود را معرفی و از آن راه به سود برسند.
با گسترش روزافزون فناوری هر روز، خدمات و محصولات زیادی در سراسر جهان با ایدههای جدید و ناب به وجود میآیند و طی مدتی کوتاه قادر میشوند تا مسیر طولانی رشد و توسعه کسب و کار را در یک مدت کوتاه طی کنند.
موفقیت شرکتهای استارتآپی توجه بسیاری را به ایجاد چنین کسب و کارهایی جلب کرده است. به طوریکه مدتی است که مطالب بسیاری در مورد چگونگی راهاندازی یک کسب و کار استارتآپی مبتنی بر ایدههای خلاقانه در نشریات و وب سایتها منتشر میشوند و تعداد قابل توجهی از افراد با هدف راهاندازی چنین شرکتهایی و دستیابی به موفقیت کسب و کارهای روزمره خود را رها میکنند و با صرف زمان و هزینه نسبتا بالا در جهت تحقق رویاهای خود تلاش زیادی میکنند.
افرادی که در استارتاپها کار میکنند برخلاف کارمندان سازمانها، خود را جزئی از سیستم میدانند نه جدا از آن. بنابراین در کسب و کارهای نوپا افراد خود را نسبت به محیط کاری خود متعهد و مسئولیتپذیر میبینند و در سود و زیان آن سهیم هستند. همچنین پویایی این نوع از کسب و کارها انگیزه و نوآوری آنها را بالا برده و نتیجه متناسبتری را ارائه میشود.
آمار نشان میدهد نشان میدهد سرمایه انسانی کشور ما شایستگی تولید دانش را داشته ست. استارتاپها کارهای مختلفی انجام میدهند؛ ارائه خدمات از مهمترین نقشهای خدماتی آنها در کشور بوده که نشان از اهمیت آن در اقتصاد کشور است.
استارتاپها و خدمات رو به رشدی که ارائه میکنند در رشد اقتصادی کشور نقش دارند. این استارتاپها با سرمایه کمتر و خلق موقعیتهای جدید بر اساس نیاز موجود یا با ایجاد یک نیاز جدید شروع به کار میکنند.
در دنیای امروز شاخص مهم شناخت میزان رشد و توسعه کشورها، خدماتی است که به ازای تولید ارائه میکنند. مفید بودن این قضیه رابطه مستیقمیبا بالاتر بودن این نسبت دارد یعنی هر چه تولید بیشتر باشد متناسب با آن، خدمات هم بیشتر و نهایت سود هم بیشتر خواهد شد. استارتاپها برخی مواقع کار تولیدی خود را به کشورها یا شرکتهای کوچکتر واگذار میکنند اما طراحی و خدمات را خود عهدهدار میشوند. با این کار هم از منابع انسانی کشور مقابل استفاده کرده و هم برای تامین مواد اولیه و مورد نیاز از کشور مقابل بهره میگیرند.
یکی از تمایزات استارتاپها با مشاغل سنتی در نوع بازاریابی آنهاست. استارتاپها از فناوریها و تکنولوژی روز بیشتر استفاده میکنند و همگام با آن به روز میشوند. دیجیتال مارکتینگ یا بازاریابی آنلاین یکی از همان روشهاست که استارتاپها برای معرفی کسب و کار خود بیشتر از آن استفاده میکنند. کمهزینه بودن، به روز بودن و در دسترس بودن دیجیتال مارکتینگ بیشتر استارتاپها را برای استفاده از آن ترغیب میکند.
